ontvang onze nieuwsbrief:
|
|
|
|
Zwartboek 'Werk en Scholing'
Hoofdrolspelers
Het zwartboek 'Werk en Scholing' kent drie hoofdrolspelers: Wethouder Jantien Vlam (PvdA), Wethouder Inez Pijnenburg (VVD) en Algemeen Directeur Joan van Poelje:
 |
|
|
Historie
Werk en Scholing is een stichting die medio 1990 is opgericht door de gemeente Arnhem plus zes buurgemeenten. De stichting is bedoeld om moeilijk plaatsbare werklozen te begeleiden naar een een gesubsidieerde baan. Dit betreft ID-banen (Instroom Doorstroom, voorheen Melkertbanen) en WIW-ers. Om deze klus te klaren heeft de stichting personeel in dienst. Eind december 2002 heeft de stichting 138 (!) personeelsleden in dienst, met als directeur mevrouw Van Poelje. De stichting heeft op dat ogenblik naar eigen zeggen zesduizend werklozen begeleid naar een gesubsidieerde baan. De wethouders van Sociale Zaken van de deelnemende gemeenten, Arnhem (aangevuld met een extra wethouder), Rheden, Renkum, Overbetuwe, Lingewaard, Rozendaal en Doesburg, vormen gezamelijk het bestuur. De stichting ontvang haar opdrachten van de aangesloten gemeenten.
Het eerste bericht dat de boel moet sluiten
Werk en Scholing moet volgens het bestuur, gevormd door de wethouders van de zeven aangesloten gemeenten en directeur Joan van Poelje, in 2004 dicht. Er zijn te weinig inkomsten, het bedrijf heeft zich te weinig aangepast aan de markt en het zou zich niet staande kunnen houden tegenover de scherpe concurrentie. Ze zien geen toekomst meer voor het bedrijf en willen het werk bij derden onderbrengen. Het personeel meent dat de voornaamste oorzaak van de problemen ligt in mismanagement.
De ondernemingsraad van Werk en Scholing en haar adviseur bestrijden dat. Zij menen dat er wel perspectief is, mits het werkterrein kan worden verbreed. Voormalig directeur mevrouw Van Poelje is er echter van overtuigd dat Werk en Scholing ongeschikt is om in afgeslankte vorm door te gaan. De werkcultuur is te weinig gericht op resultaten, de kostprijs is te hoog, de organisatie is er niet op voorbereid.
Een mogelijke overname... 
In september 2003 praat de directie van het in nood verkerende Werk en Scholing met twee bedrijven over een mogelijke overname, een derde kandidaat is dan al afgevallen. In november verkeert de in Arnhem gevestigde instantie in grote financiële nood, er blijkt er zelfs geen geld meer te zijn om de salarissen te betalen! Het bestuur spreekt op dat moment de wens uit Werk en Scholing per 1 januari 2004 op te heffen.
Wie is verantwoordelijk voor de ontmantelingskosten?
De Arnhemse VVD-wethouder Inez Pijnenburg, voorzitter van het Stichtingsbestuur, ontkent met klem dat de deelnemende zeven gemeenten op enigerlei wijze financieel aansprakelijk zijn voor de ontmantelingskosten van Werk en Scholing. Zij meent dat de stichting een volledig zelfstandig functionerend orgaan is en de deelnemende gemeenten slechts afnemer van producten en diensten zijn.
Vakbond AbvaKabo en de ondernemingsraad van Werk en Scholing stellen dat de zeven gemeenten wel degelijk juridisch aansprakelijk zijn. Zij voelen zich hierbij gesteund door onder meer een brief van de gemeente Arnhem uit 1993. Daarin staat: ’Burgemeester en wethouders van Arnhem verklaren mede namens de andere deelnemende gemeenten garant te staan voor de dekking van het gehele jaarlijkse exploitatietekort van de stichting Werk en Scholing te Arnhem.’ Er is inmiddels becijferd dat een ontmanteling van de stichting, inclusief wachtgeldregelingen, ruim 17 miljoen euro kost. Arnhem zou voor 11,7 miljoen, zeventig procent van dat bedrag, moeten opdraaien.
In de Arnhemse gemeenteraad heerst op dat moment (eind oktober 2003) reeds de nodige verdeeldheid. Daar waar verantwoordelijk wethouders Inez Pijnenburg (VVD) en Jantien Vlam (PvdA) verantwoordelijkheid ontkennen, meent ondermeer PvdA-raadslid Rudi Rikken, die de kwestie onderzocht, dat de gemeente nat gaat op de vraag wie straks het wachtgeld betaalt.
PvdA fractievoorzitter Dick Tiemens meent dat de dubbelrol die de beide wethouders spelen bizarre vormen aanneemt. Hij refereert hierbij aan een brief die het bestuur van Werk en Scholing (de wethouders!) vorige week aan de eigen gemeenten stuurde. Daarin wordt gevraagd of de gemeenten met geld over de brug willen komen om de salarissen van december te kunnen betalen én de gapende gaten in de begroting van 2004 te dichten. Als bestuurder dienen Pijnenburg en Vlam op te komen voor de belangen van stichting én personeel, als wethouder hebben ze er echter alle belang bij de gemeente niet te laten opdraaien voor de miljoenen.
De zeven betrokken gemeenten hebben eind november 2003 allen laten weten zich niet verantwoordelijk en niet financieel aansprakelijk te voelen en weigeren derhalve op te draaien voor de salarissen van december en de reeds voorziene tekorten voor 2004. Hoogleraren van de Nijmeegse universiteit hebben er op dat moment al op gewezen dat dit niet zo gesteld kan worden. Niet alleen vanwege de in 1993 door de gemeente Arnhem opgestelde garant-verklaring, maar vooral omdat de zeven gemeenten van meet af aan zélf het bestuur van de stichting vormen.
Surséance van betaling
8 december 2003 wordt surséance van betaling aangevraagd, er is geen geld meer om de salarissen te betalen. Om de vraag wie verantwoordelijk is voor de kosten zo snel mogelijk onder de rechter te brengen spant de AbvaKabo een kort geding aan tegen de gemeente Arnhem. De rechter oordeelt echter dat de AbvaKabo niet de juiste partij is om de gemeente te dagen, maar dat het bestuur van Werk en Scholing dit had moeten doen. Een merkwaardige situatie aangezien het bestuur bestaat uit wethouders van de deelnemende gemeenten.
Een lening voor het betalen van de salarissen
Op 15 december 2003 vergaarde de PvdA een krappe meerderheid van negentien stemmen voor (PvdA, GroenLinks, SP, Leefbaar Arnhem, Fractie Jaspers, ChristenUnie en Stadsbelang) en zeventien tegen (VVD, D66 en Zuid Centraal) om Werk en Scholing een lening van drie ton te vertrekken zodat de salarissen van december betaald kunnen worden.
Wethouders procederen tegen de eigen gemeente
In januari 2004 ontsaat de bizarre situatie dat twee Arnhemse wethouder procederen tegen de gemeenten. De CDA fractie geeft middels een brief van fractievoorzitter Frans Janssen in harde woorden aan een gebrek aan bestuurskracht waar te nemen bij het College van B&W. Wethouders Vlam en Pijnenburg moeten het hier hard ontgelden. De PvdA staat vanaf heden niet meer alleen in haar standpunt. VVD-fractievoorzitter Theo Theijse keurt de actie van beide partijen ten zeerste af en geeft aan diep verontwaardigd te zijn, voor wat het waard is.
De Ondernemingskamer doet uitspraak
13 januari vonnist de Ondernemingskamer van het Amsterdamse hof in de zaak van de OR tegen het bestuur en directeur mevrouw Van Poelje, dat het besluit Werk en Scholing op te heffen onrechtmatig was en moet worden teruggedraaid. Het bestuur (de wethouders) wordt verweten dat zij al vanaf september 2003 aankoersten op opheffing van Werk en Scholing met ontslag van al het personeel. En dat terwijl met de OR was afgesproken dat er zou worden gezocht naar overnamekandidaten voor het takenpakket en het personeel van Werk en Scholing.
De voorzieningenrechter doet uitspraak
Eind januari 2004 blijkt dat ook de voorzieningenrechter in Arnhem in het nadeel van de gemeente vonnist, de gemeente moet 3,4 miljoen euro betalen aan de noodlijdende stichting Werk en Scholing. Het uiteindelijke bedrag waarvoor de gemeente bij deze affaire het schip in gaat, kan zelfs nog miljoenen hoger uitvallen. Ook de gemeenten Renkum, Rheden, Lingewaard, Overbetuwe, Rozendaal en Doesburg moeten de portemonnee trekken en 4,2 miljoen lappen. De rechter zag het bewijs vooral in een Arnhemse gemeentebrief uit 1993, waarin Arnhem en de andere gemeenten verklaren ’garant te staan voor de jaarlijkse exploitatietekorten van Werk en Scholing’. Hij vond het bewijs echter ook in de stichtingsstatuten.
Wel of geen vertrouwen in Vlam en Pijnenburg 
Politiek Arnhem is in rep en roer, wordt het vertrouwen in wethouders Vlam en Pijnenburg opgezegd of niet? Zelfs de PvdA fractie is verdeeld: vier raadsleden vóór het opzeggen van het vertrouwen in de eigen wethouder, vier tegen. Met name VVD wethouder Pijnenurg wentelt zich in naiviteit en is zich van geen enkel kwaad bewust, ondanks dat zij er met haar neus bovenopzat ten tijde dat het misging bij de stichting. De twee wethouders hielden bovendien maandenlang vol dat de gemeente níet aansprakelijk was voor de financiële malaise bij Werk en Scholing. Als ze daar anders over hadden gedacht, hadden ze wellicht beter hun best gedaan om de schade voor de gemeente zoveel mogelijk te beperken, zeggen criticasters. Ze vragen zich verder af of het duo de gemeenteraad wel juist en tijdig heeft voorzien van informatie.
Uitspraak faillissement
16 januari wordt door de Arnhemse rechtbank het faillissement van de stichting uitgesproken. De stichting had geen enkel toekomstperspectief meer. De rechter wijst erop dat Werk en Scholing maandelijks drie ton verlies maakt en afstevende op een jaartekort van 3,6 miljoen euro.
24 januari tekent het OR verzet aan bij de Arnhemse rechter, 3 maart wordt dit verzet verworpen. De rechtbank in Arnhem laakt echter de houding van Arnhem en de zes regiogemeenten die betrokken zijn bij de ondergang van Werk en Scholing. Het faillissement blijft dus gehandhaafd. Maar de rechter maakt in de schriftelijke toelichting van zijn vonnis van de kans gebruik om keihard uit te halen naar de gemeenten. ’De rechtbank overweegt dat zij zou hebben verwacht dat de gemeenten zich intensief met de financiële situatie van de stichting zouden bezighouden met het doel om aan de hand van een doortastend plan via een forse inkrimping te komen tot een levensvatbare voortzetting van de activiteiten van Werk en Scholing’, aldus de rechter.
Hij vervolgt: ’De gemeenten laten de stichting echter te veel aan haar lot over, zodat de curator naar zijn stelling onvoldoende liquide middelen heeft om de bedrijfsvoering te continueren. De gemeenten plaatsen de curator voor een voldongen feit.’
Een andere rechter bepaalde in januari ook al dat de zeven gemeenten zich wel degelijk druk moeten maken om de teloorgang van Werk en Scholing.
In april wordt bekend dat het failliet verklaarde Werk en Scholing per 1 mei 2004 in sterk afgeslankte vorm wordt overgenomen door Agens BV uit Zwolle, de doorstart betekent een arbeidsplaats voor 40 medewerkers. Twintig andere medewerkers zijn overgeheveld naar één van de zeven deelnemende gemeenten, voor de rest van de 138 personeelsleden is geen oplossing gevonden, zij zijn ontslagen en ontvangen een ontslagvergoeding.
Onderzoek door de Rekenkamer
2 febuari 2004 besluit de Arnhemse gemeenteraad dat er een diepgravend onderzoek dient te komen naar de teloorgang van de stichting Werk en Scholing. De Arnhemse Rekenkamer, een club raadsleden, dient met hulp van externe deskundigen voor die opheldering te gaan zorgen. Kernvragen bij het onderzoek: had het bestuur het fiasco kunnen voorkomen en is de gemeenteraad tijdig en volledig geïnformeerd? In de zomer moet er een rapport liggen.
Rapportage rekenkamer
Op 7 juli 2004 presenteert voorzitter Piet van Dijk van de Arnhemse rekenkamer het rapport. Hieruit blijkt dat de wethouders van Arnhem en de zes regiogemeenten, die samen het bestuur van het failliet verklaarde Werk en Scholing vormden, medeverantwoordelijk zijn voor de ondergang van deze stichting. Fractievoorzitter Martin van Meurs van Pro Arnhem roept in de daaropvolgende week op tot het aftreden van burgemeester Pauline Krikke en de verantwoordelijke wethouder Jantien Vlam (PvdA) en Inez Pijnenburg (VVD). Fractievoorzitter Theo Theijse van de VVD legt echter het Rekenkameronderzoek goeddeels naast zich neer. ‘De materie was zó complex, dat kun je niet in de schoenen van twee goedwillende wethouders schuiven’. Theijse toont vervolgens zijn macht en dreigt als één van beide wethouders valt, uit de coalitie te stappen en daar voorlopig niet meer terug te keren. Hierop word al snel besloten het besluit hieromtrend uit te stellen tot na het zomerreces.
Loodzware raadsvergadering 
In de zeven uur durende raadsvergadering van 13 september 2004 hebben de wethouders Vlam en Pijnenburg ondanks zware druk van de gemeenteraad het s-woord niet letterlijk in de mond genomen, wel gaven ze toe dat ze in het Werk en Scholing- dossier ’doortastender’ hadden moeten opereren en ’scherper’ hadden moeten opletten. Daarmee luwde de zoveelste politieke storm in Arnhem subiet. Pijnenburg en Vlam mochten gewoon op het wethouderspluche blijven zitten.
Seth Gerritsen van Stadsbelang stelde een compromis voor: Pijnenburg en Vlam zouden na de verkiezingen van 2006 de eer aan zichzelf moeten houden. Collega-oppositiepartijen D66, SP en Pro Arnhem wezen er op dat de Arnhemse ’sorry-cultuur’ het vertrouwen van de burger bepaald geen goed doet. "Het zelfreinigend vermogen van deze coalitie laat fors te wensen over", aldus Pro Arnhem- leider Martin van Meurs. "Elke keer blijkt: al gaat er nog zoveel mis, telkens wordt er iets bedacht om er geen consequenties aan te hoeven verbinden. Er is een ongezond politiek cultuurtje ontstaan."
VVD Raadslid Anno Zijlstra stapt op
15 September 2004 kondigt het spraakmakende VVD raadslid Anno Zijlstra aan per direct uit de gemeentaraad te stappen. Zijlstra liep stuk op de stroperige vergadercultuur en de steeds groter wordende kloof tussen politiek en burger. Dat Pijnenburg en Vlam op het pluche mochten blijven zitten was de druppel, Zijlstra wenst niet meer mee te doen aan de sorry-cultuur. Zijlstra verlaat later ook de VVD.
VVD wethouder Lammers (Rheden) stapt op
29 september 2004 dient de Rhedense wethouder Ap Lammers (VVD) zijn ontslag in, hij lag onder vuur omdat hij het niet nodig achtte beslissingen rond Werk en Scholing met het college van B en W en de gemeenteraad te overleggen. Hij maakte eind 2002 voor een opdracht van 50 reïntegratietrajecten 6 ton over aan de toen al financieel in zwaar weer verkerende stichting. Vanuit zijn wethoudersfunctie was Lammers tevens bestuurslid van Werk en Scholing.
De balans is opgemaakt
22 maart 2006. De Arnhemse belastingbetaler moet 2,33 miljoen euro neertellen voor de afwikkeling van de faillissementskosten van Werk & Scholing. De gemeente had 3,38 miljoen euro gereserveerd en 'houdt dus 1,05 miljoen euro over'.
|
Commentaar van Gladio Gladio merkt op dat het bestuur, en de twee Arnhemse wethouders Vlam en Pijnenburg in het bijzonder, hebben zitten slapen en onvoldoende bekend waren met de statuten. Zij zijn incompetent gebleken en hebben naast de gemeente Arnhem ook de zes andere deelnemende gemeenten een in de vele miljoenen lopende financiële schade toegebracht. De VVD legde omwille van bescherming van haar eigen wethouder een onafhankelijk rapport naast zich neer en heeft bij monde van fractievoorzitter Theo Theijse met het dreigement uit de coalitie te stappen haar macht laten zien. Niet argumenten, maar chantage regeerde. Hiermee is onaanvaardbaar grote schade aan het imago van politiek Arnhem toegebracht. Hoe groot de bezwaren en de kritiek ook waren, iedereen, behalve VVD raadslid Anno Zijlstra, legde zich bij de feiten neer, accepteerde zonder morren de kostenpost van enkele miljoenen euro's en ging weer verder tot de orde van de dag. Saillant detail. Voormalig directeur mevrouw Joan van Poelje is nu directeur Werkplaats Presikhaaf, dat zich inmiddels ook in een noodlijdende situatie bevindt, overigens met dezelfde argumentatie. In het bestuur zitten onder andere de wethouders.....Peijnenburg en Vlam. Opdat het niet vergeten worde.......  |
Dossier Werk en Scholing:
08-09-03
09-07-04 
