Zwartboek Presikhaaf Bedrijven

Hoofdrolspelers
Het zwartboek 'Presikhaaf Bedrijven' kent vier hoofdrolspelers: Wethouder Jantien Vlam (PvdA), Wethouder Inez Pijnenburg (VVD), Algemeen Directeur van Werkvoorzieningschap Presikhaaf Joan van Poelje en voormalig directeur Jan Laffra:

Werkvoorzieningschap Presikhaaf Bedrijven
Nederland kent zo’n 170 Sociale Werkplaatsen (ook wel SW genoemd). De werkplaatsen zijn een platform dat de zwakkeren in onze samenleving een zinvolle dagbesteding biedt. Een dagbesteding in de vorm van een baan, vaak onder begeleiding. Het ligt daarbij in de bedoeling om een groot deel van de mensen werkervaring op te laten doen om zo de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. In Nederland zijn in totaal 93.000 mensen werkzaam bij SW bedrijven. Bij Presikhaaf Bedrijven zijn ruim 2500 SW-ers werkzaam.

In Arnhem kennen we het sociaal Werkvoorzieningschap Presikhaaf Bedrijven. Presikhaaf Bedrijven is een zelfstandige stichting, opgezet door Arnhem en 11 randgemeenten. De randgemeenten worden ook wel aangeduid met een drietal streken, nl. Lingewaard, Liemers en Overbetuwe. De Raad van Bestuur van Presikhaaf Bedrijven wordt gevormd door de wethouders van de deelnemende gemeenten. De wethouder Sociale Zaken van Arnhem, tot 2002 Jaap van Hensbergen en sinds die tijd Inez Pijnenburg (VVD), is voorzitter van dat bestuur. Wethouder Jantien Vlam (PvdA) heeft ook zitting in dat bestuur. Het lijkt Werk en Scholing wel, daarover later meer.
Update april 2006
Bij de vorming van het nieuwe college deed Jantien Vlam niet meer mee en werd de VVD buiten het nieuwe college gehouden. Beide wethouders zijn dus weg. Presikhaaf Bedrijven valt nu onder wethouder Rita Weeda (PvdA).

Verdeling per gemeente
Onderstaande tabel geeft weer welke gemeenten deel nemen aan Presikhaaf Bedrijven, inclusief het aantal personen, FTE en SE. Peildatum is 31 december 2004.

Presikhaaf Bedrijven ontving in 2005 65,9 miljoen euro aan rijkssubsidie, daarbovenop kwam 41,6 miljoen dat het bedrijf zelf middels verkoop en andere inkomensbronnen binnen wist te halen.

Het dagelijks bestuur van Jan Laffra
Van 1969 tot september 2003 was Jan Laffra directeur van Presikhaaf Bedrijven. Het grootste deel van deze periode was Presikhaaf Bedrijven in een tweetal divisies verdeeld, aangestuurd door 2 sectordirecteuren. De divisies waren de sector Groenvoorziening, Intratuin en Kwekerijen en de sector Industrieel.

Jan Laffra was de gevierde man binnen de organisatie. Iedereen kende hem en iedereen mocht hem graag. De leiderschapsstijl die Laffra hanteerde heet in vakjargon "management by walking around", kortom, je gezicht overal laten zien en veel op de werkvloer lopen. Maar dat aardig gevonden worden had, behalve dat de man sociaal, aimabel en sympathiek is, ook zijn prijs. Er ontstond een sfeer waarbij men elkaar de hand boven het hoofd ging houden. Een bedorven bedrijfscultuur die zich vele jaren voortzet.

Het gaat goed en er kan geleend worden
De bomen groeien tot aan de hemel. Onder de 'paarse kabinetten' zijn de subsidies onaantastbaar en worden de miljoenen binnengehengeld. Presikhaaf Bedrijven expandeert enorm. In de periode van 1995 tot en met oktober 2003 wordt echter ook een bedrag geleend waarvan de restschuld eind 2005 nog ruim 72 miljoen euro bedraagt. Dus minimaal ruim 161 miljoen gulden (!) geleend. Dit zijn langlopende leningen waarmee de investeringen betaald moesten worden.

De reorganisatie van Jan Laffra
Een jaar voordat Laffra weggaat reorganiseert Laffra Presikhaaf Bedrijven. Dit is vreemd, omdat op dat moment al duidelijk was dat Laffra weg zou gaan. Dit lijkt op regeren na je dood. Laffra maakt van de twee sectoren 5 bedrijven, te weten: Detachering, Industriële diensten, Industriële Produkten, Groen en Arbeidsintergratie. Deze bedrijven dienden zo zelfstandig als mogelijk te functioneren. Dit heet decentralisatie en staat in managementland bekend als erg duur en enkel wenselijk indien daar een hoger doel mee bereikt wil worden. Een vreemde move.

Laffra heeft de bedrijfsmanagers inmiddels benoemd en hen zeer riante salarissen toebedeeld. Dit terwijl de functiewaardering enkele maanden later in gang gezet zou worden. Deze onbegrijpelijke zet van Jan Laffra resulteerde erin dat het totale salarisgebouw opnieuw moest worden opgebouwd aan hand van de salarissen van de bedrijfsmanagers. Dit heeft erg veel geld gekost.

Het hogere doel voor deze reorganisatie is nimmer duidelijk geworden. Er zijn geen rapporten van bekend en geen enkel raadslid heeft er ooit naar gevraagd. Gladio vermoedt dat Laffra de vijf bedrijfsmanagers ‘goed’ wilde wegzetten voor hij wegging. Uit het latere Herstelplan Sterk blijkt dat door Laffra 20 dure ambtenaren zijn aangenomen. Daarmee is nieuw beleid over het oude beleid gelegd. (de ‘oude’ ambtenaren zijn nl. niet weg). Dit veroorzaakt hoge loonkosten, hoge rentekosten en hoge afschrijvingskosten.

Het bestuur versus Laffra
Het is onbekend hoe de verhouding tussen Laffra en het bestuur was. Wel werd er in de wandelgangen gesproken dat het bestuur vond dat Laffra zijn langste tijd wel gehad had, maar men hem desondanks maar liet zitten. Laffra heeft overigens wel het fiat voor zijn reorganisatie gekregen van dit bestuur. Laffra was eigenlijk te licht, volgens zeggen zonder HBO-achtergrond en toch in een paar stappen directeur geworden. Uit dit gegeven kan geconcludeerd worden dat ook het Algemeen Bestuur (bestaande uit de wethouders van de deelnemende gemeenten) ook te licht was om Laffra op zijn plaats te krijgen.

Uw en ons geld
Laat het duidelijk zijn, het gaat hier niet meer over het doel op zich, niet meer over de zwakkere in de samenleving. De kern van dit zwartboek is het incompetente Algemeen Bestuur, de zwakke ex-directeur en de ramkoers van de huidige directeur. De onkunde van deze club mensen heeft de belastingbetaler vele tientallen miljoenen gekost. Een SW-bedrijf draait immers voornamelijk op subsidie, hetzij van de gemeente, hetzij van het rijk en daarna pas op eigen omzet. Hoe je het went of keert, het is uw en ons geld. Met het doel ‘de zwakkere in de samenleving’ voor ogen is dat voor het gros van de bevolking geen enkel probleem. Maar het gaat nu om mensen die hun zakken volproppen, aardig gevonden willen worden en tegen beter weten in zwakke bestuurder(s) in het zadel houden, desnoods ten koste van de genoemde ‘zwakkere van de samenleving’. Vergis u niet. Met dit argument staat de gemiddelde politicus u de centen uit de zak te kloppen en het gemiddelde raadslid dat dit, zonder zelf maar enige notie te hebben over hoe dit geld besteed wordt, zonder vragen te stellen toestaat.

Het afscheid van Jan Laffra
In 2003 nam Laffra afscheid, en hoe! Voor een uitbundig feest wordt het Gelredome drie dagen lang (!) afgehuurd, de 1e dag voor Industriële diensten, de 2e dag de overige bedrijven, de 3e dag voor staf en detachering. Totaal 3000 man en partners. Na het feest in het Gelredome wordt ook Musis Sacrum een dag afgehuurd, dit maal voor de ‘externe partners’. Bepaald geen gebbetje vinden wij. Let wel, beste lezer, dit bedrijf maakt wel omzet, maar functioneert op subsidies en gemeentelijke steun. Deze braspartijen zijn volledig met belastinggeld gefinancierd! Belastinggeld dat bestemd was voor de sociaal zwakkeren in onze samenleving. Van enkele kanten heeft Gladio gehoord dat het afscheid van Laffra een miljoen euro gekost zou hebben. Een bevestiging ontbreekt echter. In de Gelderlander verklapt Laffra lachend zijn geheim: 'Je met zorgen dat de driehoek mensen, politiek bestuur en markt in balans is'. Ja..... had dat maar gedaan.
Update 24 april 2006:
Na het uitbrengen van dit zwartboek is Gladio overspoeld met mail van (ex)SW-ers en ambtenaren. Uit de verhalen blijkt dat Laffra als afscheidskado een inzameling wenste voor goede doelen, zoals de bouw van een weeshuis in Afrika. Dit geld werd ingezameld van de kleine loontjes van de SW-ers. Achterafgezien had Laffra van het ter zijner meerdere eer en glorie bestede 'feest'geld wel 10 van die huizen kunnen bouwen.

Joan van Poelje aan de macht 
1 Oktober 2003 treedt Joan van Poelje directeur aan als Algemeen Directeur van Presikhaaf Bedrijven. Zij is dan ook nog werkzaam voor Werk & Scholing. Van Poelje heeft in het verleden reeds de nodige ervaring opgedaan bij het Sociaal Werkvoorzieningschap Emcon in Emmen. Van Poelje was hier Financieel Directeur maar moest na een aantal forse aanvaringen het veld ruimen. De Arnhemse belastingbetaler kent Joan van Poelje uit de periode 2003 – 2004, toen zij directeur was van het onder haar handen failliet gegane Werk en Scholing. Het faillissement kostte de Arnhemse burgers 7,5 miljoen euro. Hoe merkwaardig, de wethouders Inez Pijnenburg (VVD) en Jantien Vlam (PvdA), op dat ogenblik beiden lid van het bestuur van Presikhaaf Bedrijven, waren ook lid van het bestuur van Werk en Scholing. Daarnaast is het publiek geheim dat Pijnenburg en Van Poelje al lange tijd een vriendschappelijke relatie onderhouden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat enkele van de bedrijfmanagers van Presikhaaf Bedrijven vanaf het aantreden van Joan van Poelje hun twijfels zetten bij de ‘eerlijke’ selectieprocedure waarbij Van Poelje als beste kandidaat uit de bus zou zijn gekomen.

In het begin van haar dagelijks bestuur was Van Poelje erg vaak ziek. Van een weekje ziek tot een weekje ziek omdat de vorige week ziek niet lang genoeg was en er uitgeziekt moest worden. Oké, kan. Gladio vermoedt stress van het faillissement van Werk en Scholing.

Het eerste miljoenentekort
Op 27 oktober 2004 meldt Van Poelje al financiële problemen voor Presikhaaf Bedrijven. Een miljoenentekort! Van Poelje laat snel weten dat het zo niet verder kan met het bedrijf, een reorganisatie is noodzakelijk. Let wel, dit is op de kop af een jaar nadat Laffra uitbundig afscheid heeft genomen. En dit allemaal onder de neus van het slapende bestuur en zonder lastige vragen in de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten.

Het herstelplan STERK
Er wordt een herstelplan geschreven door Deloitte. Uit het herstelplan blijkt dat dit plan in moet gaan op 1 januari 2006 en de kosten van het herstelplan zijn 18,6 miljoen euro! Presikhaaf Bedrijven draagt 6,6 miljoen bij, de deelnemende gemeenten worden geacht de overige 12 miljoen op te hoesten. Dreigende taal van Inez Pijnenburg in de Gelderlander (Zowel Wethouder in Arnhem als voorzitter van het Algemeen Bestuur van Presikhaaf Bedrijven): "De gemeenten hebben tot 1 mei 2005 de gelegenheid te reageren op onze voorstellen. Ze kunnen echter niet weigeren mee te doen; we hebben een gemeenschappelijke regeling, waarvoor we gezamenlijk verantwoordelijk zijn. Dat houdt in dat je ook gezamenlijk de financiële risico’s draagt. Wel kunnen gemeenten aangeven dat ze eventueel een andere oplossing willen. Maar het algemeen bestuur bepaalt uiteindelijk wat er gebeurt. Als we niets doen, lopen de tekorten nog verder op en die moeten ook door de gemeenten worden betaald". Ho ho mevrouw Pijnenburg, de tekorten zijn onder uw bestuur opgebouwd. Ook in de ons omringende gemeenten deelt men deze mening, in de gemeente Montferland wordt het bestuur van Presikhaaf Bedrijven arrogant gevonden en betreurt men de keuzes.

De onderzoeker van Deloitte geeft in zijn aanhef van het plan Sterk nog aan dat de opdracht beperkt was, er geen accountantscontrole is toegepast en er derhalve er maar van uit moest gaan dat de cijfers juist waren. Ook gaf deze onderzoeker aan dat hij de benodigde gegevens aangereikt heeft gekregen en niet zelf op onderzoek binnen het bedrijf is geweest. Indien dit wel het geval was geweest, was er mogelijk meer boven tafel gekomen. Waarom? Zijn er geheimen? Geen enkel raadslid, bestuurslid verbindt er ook maar één consequentie aan. We hebben het over 12 miljoen euro gemeenschapsgeld!!

De kosten van het herstelplan komen onder meer voort uit het laten afvloeien van medewerkers, het opvangen van het verlies (vijf miljoen euro meer dan begroot) en verhuizingen. Het aantal bedrijfslocaties wordt van 22(!) teruggebracht naar 11. In drie jaar tijd van decentralisatie naar centralisatie, in beide gevallen met fiat van het Algemeen Bestuur van Presikhaaf Bedrijven. De kosten van deze onbezonnen acties lopen in de vele miljoenen, opgebracht door de belastingbetaler en ten koste van de SW medewerkers.

In februari 2005 meldt wethouder Inez Pijnenburg dat er 70 mensen moeten worden ontslagen. Een miljoenenkostend herstelplan, 70 ontslagen. Het is niet niks. Pijnenburg meldt dat dit het dan ook was. Zij verwacht verder geen problemen meer komen. Hoe ongelijk zou ze krijgen.

Eind 2005 is de conceptbegroting voor 2006 gereed, hierin vermeldt het management dat zij ‘begin’ 2006 verwacht met een aanvullend plan van aanpak STERK te komen om de ontwikkeling van het operationele resultaat verder te verbeteren. In gewoon Nederlands wordt hier aangegeven dat het Herstelplan Sterk rammelt (en we weten inmiddels waardoor) en er waarschijnlijk met voortschrijdend inzicht om meer geld gevraagd zal worden.

Nieuwe tekorten
17 maart 2005, een financieel debacle dreigt. Presikhaaf Bedrijven draaide in de eerste twee maanden van 2005 600.000,- in het rood. Door dit ‘onvoorziene’ tekort zal het Herstelplan Sterk Presikhaaf Bedrijven niet uit de rode cijfers halen. Er is vrijwel geen werk meer voor de afdeling schoolmeubelen en de werknemers wordt gevraagd verlof te nemen. Terwijl de verkopen tot bijna nul teruglopen en personeel verplicht thuis zit wordt hard gewerkt aan de bouw van een nieuwe productiehal voor de divisie Schoolmeubelen. Kosten: 15 miljoen euro. Het besluit tot het bouwen van deze hal is in januari 2003 genomen door directeur Jan Laffra en het Algemeen bestuur (de wethouders!). Wij vinden het duidelijk dat het Algemeen Bestuur geen enkele visie op de toekomst van het bedrijf had, noch enige aandacht besteedde aan de berichten dat de SW-bedrijven het zwaar zouden krijgen in de komende jaren, mede door export van arbeid naar lagelonenlanden.

Directeur Joan van Poelje van Presikhaaf Bedrijven vindt dat de resultaten ‘wel meevallen’. ‘Januari valt iets tegen, maar is beter dan vorig jaar. De cijfers van februari heb ik nog niet gezien’. Inez Pijnenburg, Voorzitter van het Algemeen Bestuur, wil niet ingaan op de desastreuze gevolgen van de jongste financiële gegevens. Zij meldt: ‘Die cijfers heb ik niet gezien…’. Eh.. voorzitter van het Algemeen Bestuur was u toch?

Een sfeer van repressie
Van Poelje is duidelijk een andere manager dan Laffra. Zij regeert met harde hand, legt spreekverboden op en boezemt mensen angst in. Angst voor het verlies van hun baan en angst om niet goed te functioneren. Ook binnen het MT heeft Van Poelje mensen flink neergezet, tegenspraak werd niet geduld. Sinds Van Poelje er is, heerst er een sfeer van repressie. ‘Als je een fout maakte belde van Poelje je op en kreeg je een zeer forse uitbrander. Bij volgende gelegenheden deed ze dit nog eens dunnetjes over, al dan niet in bijzijn van anderen. De sfeer van repressie is door Joan van Poelje ingezet. Onder Jan Laffra was hier geen sprake van’. Van Poelje duldt geen tegenspraak en ontpopt zich als een ouderwetse, autocratische leider. Delegeren kost haar erg veel moeite en wordt zoveel als mogelijk voorkomen. Uit de houding van Van Poelje blijkt volgens ingewijden onzekerheid. Mensen die niet goed kunnen of willen delegeren zijn angstig, vertrouwen niemand, en dulden geen kenners om zich heen.

Oude structuren
Duidelijk is dat Van Poelje zich ernstig verkeken heeft op de onder Laffra ontstane structuren, de pikorde, de onderlinge afspraken en mensen die elkaar de hand boven het hoofd houden. In plaats van ontmanteling van deze structuren met de zachte hand koos zij voor de botte bijl. Overduidelijk is wel dat de sfeer die Laffra achter had gelaten aangepakt moest worden.

Tijdens de raadsvergadering van 26 april 2005 tracht raadslid Ton van Beers (Pro Arnhem) het hem ter ore gekomen schrikbewind aan de kaak te stellen bij de wethouder Pijnenburg. Die meent van niets te weten. De zaak wordt vakkundig afgedaan en Ton van Beers neemt wonderbaarlijk genoeg genoegen met dit antwoord. Onvoorstelbaar dat een voorzitter van een Algemeen Bestuur dit zonder onderbouwing kan beweren en niemand dit verder ook maar ter discussie stelt. Amateurisme is alom.

Schorsing van een werknemer
In april 2005 schorst Joan van Poelje een werknemer. Zij verdenkt hem ervan dat hij naar De Gelderlander ‘gelekt’ heeft over het reilen en zeilen bij Presikhaaf Bedrijven. Men spreekt over een zeer negatieve en grimmige sfeer.

Na de reorganisatie zijn er drie bedrijven overgebleven. Het ziekteverzuim bij Presikhaaf Bedrijven is inmiddels 18%. Nu ligt dit getal bij SW bedrijven altijd hoger dan bij andere bedrijven, maar 18% is zelfs voor SW bedrijven erg hoog. De doelstelling is 13,2%.

De gemeenteraden
11 april 2005 dan vindt er in Arnhem een commissievergadering plaats over de tekorten bij Presikhaaf Bedrijven. Voor het eerst trekken de raadsleden de mond open. Raadslid Nico Wiggers (Zuid Centraal) wil de leiding onder curatele hebben en een interim bestuurder benoemen. Hij geeft aan dat het al vier jaar verkeerd gaat bij Presikhaaf Bedrijven en voor het eerst wordt er door de politiek relatie tussen directeur Joan van Poelje en Werk en Scholing gelegd. Cees Jansen (CDA) eist een gedegen marktanalyse en een raad van toezicht. Hij concludeert dat de wethouders die in de raad van bestuur zitten over te weinig know how beschikken. Raadslid Laurent de Vries (PvdA) wil een lening aan Presikhaaf Bedrijven in plaats van een gift. Ook vraagt De Vries zich af of wethouder Pijnenburg wel tijdig gereageerd heeft op de berichten over de dreigende tekorten. Frans Schoenmakers (VVD) vindt dat Arnhem zoveel mogelijk opdrachten aan Presikhaaf Bedrijven moet gunnen en pleit ervoor de werknemers in dienst van de gemeente Arnhem te nemen. Later zal blijken dat Schoenmakers wel meer van die lumineuze ideeën heeft. Een kortstondige oplossing lijkt ons. Duidelijk is dat de commissie niet zomaar voornemens is om met het herstelplan akkoord te gaan. Arnhem moet immers 5,3 miljoen euro ophoesten, de overige deelnemende gemeenten krijgen een rekening voor de rest van de 12 miljoen van het Herstelplan Sterk. Er zijn geen consequenties voor het bestuur…

Onderzoek door de Arnhemse Rekenkamer
De Algemene Rekenkamer, de financiële waakhond van de gemeenteraad, wordt door de commissie Economische en Sociale Zaken ingeschakeld en moet nagaan hoe de tekorten zijn ontstaan en in hoeverre het bestuur (de wethouders) adequaat gereageerd hebben. De gemeenteraad moet op 25 april 2005 de beslissing nemen om dit middel in te zetten. Overigens constateerde de rekenkamer in 2004 ook al dat de wethouders Pijnenburg en Vlam hebben zitten slapen bij Werk & Scholing. Toen dat kalf verdronken was en het rapport van de rekenkamer door de VVD ‘netjes’ terzijde was gelegd, werd volstaan met het zeer dringende verzoek aan de wethouders bij de volgende verkiezingen de eer aan zichzelf te houden. Ja, het collectief geheugen is bijzonder kort! Niemand heeft het er nog over en Inez Pijnenburg is ‘gewoon’ lijsttrekker van de VVD Arnhem.

Reacties van de overige deelnemende gemeenten
In de gemeenten Zevenaar en Doesburg is men niet te spreken over de ‘plotselinge’ confrontatie met de tekorten. Men vraagt zich hardop af of er niet eerder ingegrepen had kunnen worden door het bestuur. Ook dat het Herstelplan Sterk als enige mogelijke keuze opgedrongen werd viel niet in goede aarde. Wethouder Hans Breunissen van Westervoort ziet ook geen andere oplossing dan de gevraagde bijdrage van 462.000 euro te betalen. Westervoort balanceert hierdoor op het randje van een Artikel 12 procedure (faillissement). 20 april 2005 gaat ook de gemeenteraad van Duiven akkoord met het betalen van de 470.000 euro. Men heeft geen andere keuze.

Eind april 2005, de CDA fracties van De Liemers (Zevenaar, Westervoort, Duiven, Doesburg, Rijnwaarden) weigeren klakkeloos te betalen. Zij leggen een eisenpakket neer. Voor het CDA in Duiven kwam het voorstel net te laat. Het CDA heeft kritiek op het management van Presikhaaf Bedrijven. CDA-bestuursvoorzitter Dekker: “De financieringsstructuur is ouderwets en niet gericht op efficiëntie en rentebesparing.” Hij wijt het tekort bij Presikhaaf Bedrijven o.a. aan de hoge rente, afschrijving en personeelslasten. Ten aanzien van de eigen bijdrage van het werkvoorzieningschap zegt hij: "De voorfinanciering is niet hard. Er is nog geen overeenkomst met de gemeente Arnhem over de financiële afwikkeling van de grond in Elden". Ook is er kritiek op het herstelplannen en vindt het onbegrijpelijk dat er geen accountantscontrole is toegepast. Het CDA pleit verder voor een Raad van Toezicht of een Raad van Commissarissen met vergaande bevoegdheden en eventueel een veto-recht, in plaats van de door het herstelplan voorgestelde Raad van Advies. Men veronderstelt dat het algemeen bestuur van de wethouders onvoldoende op haar taak is berekend. Consequenties voor het bestuur: wederom nul, nihil, nada, noppes.

Ja, de cijfers vallen inderdaad erg tegen….
Het algemeen bestuur van Presikhaaf Bedrijven geeft eind april 2005 toe dat de resultaten van de eerste twee maanden erg tegenvallen. En dat terwijl Van Poelje in maart meldde: "Januari valt iets tegen, maar is beter dan vorig jaar. De cijfers van februari heb ik nog niet gezien." Wethouder Pijnenburg had toen nog helemaal geen cijfers gezien. Presikhaaf Bedrijven boekte in 2004 al 2,4 miljoen euro verlies en Presikhaaf Bedrijven blijft nu al achter op de begroting van 2005.

Rekenkamer 
De Arnhemse gemeenteraad steunt de wethouder Pijnenburg en het Herstelplan Sterk eind april nog steeds, wel wordt op advies van de Commissie Economische en Sociale Zaken de Algemene Rekenkamer aan het werk gezet. De Rekenkamer moet onderzoeken wat de oorzaak van dit financiële debacle is. De voorzitter van de algemene rekenkamer, raadslid Rudi Rikken (PvdA) meldt dat het onderzoek in oktober 2005 moet zijn afgerond. Tot op de dag van vandaag zijn de resultaten van de Rekenkamer echter niet gepresenteerd aan de raad. Dit ondanks de belofte de rapportage vóór de verkiezingen op te leveren. Geen raadslid die iets vraagt. Boze tongen beweren dat er met de presentatie van het rapport bewust wordt gewacht tot na de verkiezingen. Let wel op lezer, we hebben het over politici die vlak voor de verkiezingen met droge ogen vrijwel in koor roepen dat ze dichter bij de burger willen komen. Een natte wind dunkt ons.

Interview wethouder Pijnenburg
In de Gelderlander van 22 april 2005 gaf wethouder Pijnenburg aan dat “haar maag omdraaide bij het zien van zo’n bedrag.” Stel je voor dat zij en haar voorganger oud-wethouder Jaap van Hensbergen hadden opgelet in hun functie als voorzitter van het Algemeen Bestuur van Presikhaaf Bedrijven, dan hadden we deze ellende nu waarschijnlijk niet gehad. De Rekenkamer van de gemeente Arnhem gaat onderzoeken of het bestuur van Presikhaaf Bedrijven wel adequaat heeft gereageerd. Spreekt daar geen wantrouwen uit? Wethouder Pijnenburg: "Dat gebeurt inderdaad niet bij elk dossier. De gemeenteraad heeft een controlerende taak. Het gaat om grote bedragen en Presikhaaf staat op redelijke afstand van de raad. In die zin is het terecht. Ik heb naar eer en geweten gehandeld. Ik zie de uitkomst met vertrouwen tegemoet." Mogen wij opmerken dat naar eer en geweten handelen in combinatie met onkunde doorgaans leidt tot ongelukken!

De bonden gaan akkoord
27 april 2005 gaan de bonden gaan akkoord met het voorgestelde sociaal statuut voor de afvloeiing van 70 werknemers. Let wel, de bonden stonden enorm sterk. Uiteindelijk wisten zij eruit te slepen dat de FPU-regeling niet voor 70% maar voor 80% van het laatst genoten salaris betaald zou worden. Dit kostte nog eens 800.000 euro! Ook wijzen wij er wederom weer op dat dit geld vloeit naar de ambtenaren en de directeuren bij Presikhaaf Bedrijven, niet naar de SW-werknemers! Daar wordt gewoon geen woord over gerept, dan alleen als argument om vooral toch maar akkoord te gaan.

En ook in Zevenaar slaapt de wethouder
De wethouder Sociale Zaken van Zevenaar wil aan het dagelijks bestuur mensen met een marketing achtergrond toevoegen. De wethouder uit Zevenaar heeft alle vertrouwen in de directie. Dit baseert hij op hetgeen hij bij Presikhaaf Bedrijven hoort. ‘Als we nu aan alle kanten uitstralen dat we Presikhaaf niet vertrouwen, is het bedrijf zo naar de knoppen’. Wij denken dat de werkelijkheid anders is, de sfeer is bepaald nu niet één van vertrouwen. De wethouder heeft kennelijk nooit met mensen in het bedrijf gesproken. Mocht dit wel zo zijn, zou overigens geen zinnig mens ook maar een mond opendoen, gelet op de relatie tussen Pijnenburg en Van Poelje.

Een brief van Gladio
10 mei 2005 schrijft Gladio een kritische brief aan wethouder Inez Pijnenburg (VVD). Deze brief bevat voornamelijk vragen over de inzet van Joan van Poelje als directeur en de risico’s die in het rapport van Deloitte staan vermeld. Wethouder Pijnenburg beantwoordt de brief eind juni, de antwoorden zijn duidelijk, onze ongerustheid kan echter niet weggenomen worden.

De OR van Presikhaaf Bedrijven gaat akkoord
Mei 2005 gaat de OR van Presikhaaf Bedrijven akkoord met het sociaal statuut. Van Poelje: ‘De mensen die moeten verdwijnen mogen maximaal vijftien maanden in dienst blijven. In de tussentijd hoopt de Presikhaaf-directie een andere baan voor hen te vinden’. Van Poelje rekent daarbij op steun van de twaalf gemeenten. ‘We hebben de vacatures van die gemeenten op intranet staan. Ik ben ervan overtuigd dat de betrokken burgemeesters en wethouders gaan toezeggen dat zij zich gaan inspannen om iedereen aan een baan te helpen.’ Uit de cijfers van november 2005 blijkt overigens dat de boventalligen niet weg zijn, maar geboekt worden onder frictiekosten. Onderwijl roept men wel trots dat de kosten met 1,2 miljoen verlaagd zijn. Frictiekosten moeten ook betaald worden. Dat komt niet als manna uit de hemel!
Ja… doe ons ook zo’n creatieve boekhouder… ’t Is weer belastingformulierinvultijd weet u. Helaas plaatst geen enkel Arnhems raadslid kanttekeningen bij dit geweldige stukje stoute boekhouding.

Slapers
Nog zo’n aardigheidje. Bij Presikhaaf Bedrijven ‘werken’ zogenaamde slapers. Dat zijn mensen die niet fysiek werken bij Presikhaaf Bedrijven, maar wel vermeld worden in de boeken. Het Rijk betaalt hiervoor maar liefst 24.000 euro per jaar per ‘werk’nemer. Heel bijzonder! Let wel, de wet verbiedt dit niet expliciet, maar u mag uitrekenen wie dat uiteindelijk allemaal betaalt. Inderdaad, u, de belastingbetaler.

Te verwachten valt dat de minister voornemens is om ‘slapers’ niet meer te accepteren, dit terwijl er bij Presikhaaf Bedrijven een voortdurende aanwas van deze slapers is. Men omschrijft dit als een financieel risico. Wijzigingen in de Wsw levert ook een gevaar op. Een maatregel kan zijn dat een SE (sociale eenheid) gelijkgesteld gaat worden aan een fte (full time equivalent) In de beschrijving ‘risico’s’ geeft het management aan dat men dan te maken heeft met 79 slapers, waarmee een bedrag gemoeid is van bijna 2 miljoen euro per jaar! Dit is geen risico meer maar een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid. Of anders gezegd, reken er maar op!

35 man krijgt ontslag
Eind mei 2005 wordt bekend dat 35 mensen worden ontslagen door Presikhaaf Bedrijven. 36 anderen maken gebruik van de afvloeiingsregeling. Lukt het voor 1 juni 2006 niet de mensen elders onder dak te brengen, dan wordt ontslag aangevraagd. Op 1 september 2006 staan de werknemers dan op straat. De reorganisatie moet september 2005 zijn beslag krijgen.

Het kan ook anders
Vanuit de gemeente Renkum werken op dat moment 111 inwoners bij het SW Permar. Dat kost de gemeente maximaal 77.000 euro, maar vanwege de gezonde financiële situatie van Permar krijgt Renkum de laatste tijd ook regelmatig geld terug. Het gaat relatief goed met Permar, de financiële resultaten zijn in ieder geval aanmerkelijk florissanter dan die van de Presikhaaf Bedrijven die vanuit Arnhem werken. Het kan dus wel, ook in een minder goed economisch klimaat. Het is een kwestie van goed management.

Besluit KAN
Begin 2005 wordt in het KAN (Knooppunt Arnhem Nijmegen, een niet officiële bestuurslaag) besloten dat alle nieuw te bebouwen gronden voor minstens 35% bebouwd dienen te worden met Sociale Woningbouw. KAN-wethouder voor Arnhem: Inez Pijnenburg (pet nummer drie in dit dossier). De wethouder let ook hier niet op. Dit heeft dus ook consequenties voor de grond in Elden. In het Herstelplan Sterk is 6 miljoen opgenomen als mogelijke opbrengst van de verkoop van de grond in Elden. De verwachting is dat Arnhem nu minder interesse heeft voor de grond en deze prijs niet zal betalen, Presikhaaf bedrijven kondigt aan de grond aan te bieden aan marktpartijen. De wethouder reageert niet.

Een tweede brief van Gladio
Eind Juni 2005, voordat Presikhaaf Bedrijven aankondigde de grond in Elden aan marktpartijen aan te bieden, schrijft Gladio een tweede brief met kritische vragen aan wethouder Inez Pijnenburg. Onderwerp: de dubbele pet van de wethouder. De gronden in Elden worden immers aan de gemeente verkocht en moeten 6 miljoen euro opbrengen. De gemeente Arnhem heeft als koper belang bij een zo laag mogelijk bedrag terwijl het bestuur Presikhaaf Bedrijven én de omliggende gemeenten belang hebben bij een zo hoog mogelijk bedrag. Gladio vroeg zich af hoe de wethouder met dit gegeven omgaat. De brief wordt beantwoord, maar wederom kan onze ongerustheid niet worden weggenomen.

Salarissen kunnen niet betaald worden, een dejavu?
Presikhaaf Bedrijven komt in september 2005 zodanig in de problemen dat zij de salarissen niet kan bekostigen en vraagt (eist) of een deel van de voor 2006 toegezegde gelden voor het Herstelplan Sterk alvast gestort kunnen worden. De Arnhemse raad gaat zonder morren akkoord. Er wordt 2,7 miljoen euro overgeboekt. In de omringende gemeenten gaat het iets anders, daar staan de raadsvergaderingen in het teken van stevige debatten, de kwaliteiten van het bestuur en de directie van Presikhaaf Bedrijven worden wederom in twijfel getrokken. Is het een déjavu? Nee, bij Werk en Scholing was hetzelfde aan de hand. In november 2003 had W&S ook geen geld meer om de salarissen te betalen. Ook toen heeft de gemeente de salarissen betaald. Ook toen was het trio Jantien Vlam, Inez Pijnenburg en Joan van Poelje verantwoordelijk. En we zijn nog geen twee jaar verder!

Een derde brief van Gladio
Gladio stuurt eind september een derde brief met kritische vragen aan Wethouder Inez Pijnenburg. Gladio is van mening dat wanneer je geld dat bedoeld is voor het herstelplan gebruikt om de salarissen te betalen van september, je in een later stadium een stukje herstelplan overhoudt. Pijnenburg ziet dat helaas anders en legt dat in een antwoordbrief uit.

De Rekenkamer vraagt om meer tijd
Het is oktober 2005. Even een stapje terug. De Rekenkamer zou een rapport inleveren. Voorzitter Rudi Rikken meldt echter dat de zaken complexer zijn dan verwacht en heeft meer tijd nodig. Deze wordt hem door de raad uiteraard gegund. Immers, de raad wil een goed rapport en de Rekenkamer heeft geen concurentie.

VVD Arnhem wil wiet kweken in de kassen van Presikhaaf Bedrijven
Raadslid Frans Schoenmakers (VVD) heeft weer eens een lumineus idee. November 2005 stelt hij voor Presikhaaf Bedrijven wiet te laten kweken. Pijnenburg ziet het schip met drugsgeld al binnen varen en ziet het helemaal zitten, bij Barend en van Dorp licht ze het onzalige plan toe. Arnhem staat op nationale televisie voor paal, de Arnhemse bevolking schaamt zich rot. Desgevraagd weet Pijnenburg overigens de prijs van een grammetje wiet niet te noemen. Gladio begrijp ineens hoe het toch kan dat het Algemeen Bestuur van Presikhaaf Bedrijven niet ingreep toen uit de cijfers bleek dat het niet goed ging… Er komt erg veel discussie over het voorstel van de VVD. Gladio presenteert een reeks argumenten om dit idiote plan te laten voor wat het is en maakt enkele spotprenten. De minister staat het niet toe.

Het Zevenaarse raadslid Louis Jansen (VVD) meldt dat de VVD aldaar haar Arnhemse collega’s steunt in hun plan voor de wietteelt. Jansen wijst daarbij nog eens op het dreigende tekorten voor 2006 van Presikhaaf Bedrijven.

Nieuw tekort op de begroting van 2006
November 2005 blijkt dat Presikhaaf Bedrijven in de begroting voor 2006 opnieuw 1,8 miljoen euro tekort komt! Als één van de redenen geeft Van Poelje de teruggeschroefde rijksbijdrage. Beetje vreemd volgens ons, want dit argument was al een keer gebruikt om het Herstelplan in het leven te roepen. Tweede argument is de late start van het herstelplan. Van Poelje: “Daar kunnen wij niks aan doen”. Dat is zeer merkwaardig, Van Poelje is immers deelgenoot aan de totstandkoming van het herstelplan. Het college van B&W begint eindelijk een beetje wakker te worden. Het college stelt een heuse brief op waarin men opheldering vraagt over de “onderbouwing”. Die vindt men te summier en vaag. Deze brief is (voor zover bekend) tot op heden niet beantwoord.

Grond in Elden verkocht
In de Gelderlander van 20 januari 2006 wordt vermeld dat Presikhaaf Bedrijven de grond in Elden voor 11 (!) miljoen euro verkocht heeft. Een fantastisch resultaat mogen wij wel zeggen. De grond is aangekocht door Kondor Wessels. Er wordt wat verbaasd gereageerd in de bouwwereld om een dergelijk hoog bedrag, maar who cares. Eindelijk wat positiefs.

Wat te doen met vijf miljoen
Enkele dagen later meldt directeur Van Poelje voornemens te zijn om de ´meevaller´van 5 miljoen in de pot reserves te doen van Presikhaaf Bedrijven te storten. Zij meent het ´niet zo verstandig´ te vinden om de gemeenten een deel van hun geld terug te geven. De reserves zijn niet groot en het lijkt haar beter een reserve op te bouwen. Een leuk idee, maar gegeven het feit dat de miljoenen die onder andere Arnhem verstrekte om dit noodlijdende bedrijf gaande te houden betaald is uit de reserves van Arnhem, lijkt ons dat een wel heel vreemd idee. Tekenend is ook de descommunicatie tussen de directie en het Algemeen Bestuur van Presikhaaf Bedrijven, Van Poelje meldt namelijk dat zij het bestuur nog niet gesproken heeft over de meevaller (!). Eh.... zonder contact met het bestuur de media in?

In de ons omringende gemeenten is men duidelijk. Men eist dat de vijf miljoen teruggestort wordt. Zo vlak voor de verkiezingen komt een rel ongelegen en eind januari roept ook wethouder Inez Pijnenburg stoer dat de 5 miljoen terug moeten naar de gemeenten. Nah, het begint te dagen.

Bergerden
Op de grond in Elden stond de kwekerij van Presikhaaf Bedrijven. Deze is weg, maar wel weer opgebouwd in Bergerden. Dan rijst toch de vraag, waarom wil je dit zelf doen. Het tuindersvak is een vak apart en er gaan grote investeringen in rond. Waarom is er geen overeenkomst gesloten met bijvoorbeeld een paprikakwekerij, hier hadden SW-ers met de nodige subsidie en begeleiding immers geplaatst kunnen worden. Overigens werd voor de kwekerij de verkeerde vloer besteld, deze moest voor het enorme bedrag van 1 miljoen euro weer vervangen worden. Van Poelje moet eens leren luisteren naar mensen met verstand van zaken, maar zoals eerder vermeld laat de aard en het karakter van deze manager dit niet toe. De investering in Bergerden wordt door kenners als een verkeerde investering gezien. In de conceptbegroting 2006 staat ‘fors tegenvallende omzetten bij de kwekerij door enerzijds tegenvallende marktprijzen en marges en anderzijds het feit dat de kwekerij door een complex aan factoren nog niet volledig operationeel is”. Geen woord over de werkelijke reden. Hoogdravende taal zonder inhoud.

Financiële rapportages aan het bestuur
Het bestuur (de wethouders) ontvangt maandelijks een financiële rapportage van Presikhaaf Bedrijven, de raadscommissies Economische en Sociale Zaken ontvangen kwartaalrapportages. Beide rapportages zijn nauwelijks leesbaar en er wordt geheel niets vermeld over nacalculaties van de investeringen. Hooguit een opmerking over de overschrijdingen. Specificaties betreffende uitgaven die voortvloeien uit het plan Sterk ontbreken geheel, net als de stand van zaken.

De conceptbegroting voor 2006
In de maandrapportage aan het bestuur (november 2005) staan de volgende bruto omzetten genoteerd:

2004 41.805.000,-
2005 41.600.000,- (geprognotiseerd)
2006 44.101.000,- (begroot)

Nergens wordt vermeld waarom men denkt dat de omzet in 2006 tweeëneenhalf miljoen hoger wordt ingeschat. Is dit een slag in de lucht? Als de omzet niet gehaald wordt, kunnen de deelnemende gemeenten dan weer miljoenen ophoesten?

Verder worden de posten buiten de balans aangegeven. Onder andere de post ‘aangegeven investeringsverplichtingen van 6.557.000,- euro.

In deze begroting wordt aangegeven dat de kwekerij ‘aanloopproblemen’ heeft gehad en Intratuin ‘te kampen had met tegenvallende omzetten’. Ter geruststelling meldt het management dat ‘de omzetten zich in het begrotingsjaar positief zullen ontwikkelen’. Nergens wordt ook maar iets vermeld waar deze verwachting op gebaseerd is. Dit hele verhaal is of een slag in de lucht of slecht beschreven. In ieder geval nietszeggend en straks een verrassing.

Voor wat betreft de langlopende leningen blijkt dat voormalig directeur Jan Laffra in de periode van 1995 tot en met 2003, zoals eerder gemeld, een bedrag van ruim 72 miljoen euro heeft geleend bij de Bank Nederlandse Gemeenten. Vergeet niet dat ook dit uw en mijn geld is dat tegen lagere rentes wordt weggezet en dus ook geld kost. Presikhaaf Bedrijven belooft deze leningen terug te brengen tot ruim 50 miljoen euro eind 2006.

De begroting is werkelijk doorspekt van risico’s en ‘weet niet wat het worden zal’.

Gladio
februari 2006

Update I (april 2006):
Februari 2006. Na het uitkomen van dit Zwartboek, reageert Rudi Rikken desgevraagd door een journalist van de Gelderlander dat het rapport van de rekenkamer niet voor de verkiezingen publiekelijk zal maken. Kennelijk mag de burger het niet weten. Het rapport zal in april behandeld worden.

Pijnenburg vraagt zich na het uitkomen van het Zwartboek af of Gladio een 'glazen bol' heeft. Wij denken dat je hier geen glazen bol voor nodig hebt. Het is helder als glas.

April 2006. Na de verkiezingen is de VVD niet meer uitgenodigd om deel te nemen aan het college en is Inez Pijnenburg wethouder af. Zij neemt plaats in de raad.
Ook de Rekenkamer is in mei 2006 van samenstelling veranderd. Nico Wiggers is nu voorzitter en als leden A.G.M. van Beers, J.Schuilenburg en B.Woudt.

Update II (april 2006):
Uit de vele berichten die Gladio kreeg van (ex)SW-ers blijkt dat de situatie binnen PB-bedrijven nog verre van ok is. Mensen worden nog steeds niet bediend zoals de bedoeling was, ergo geld wordt nog steeds niet juist besteed, aan de SW-er dus. Uit de berichten blijkt dat het afscheidsfeest van Laffra 1,2 miljoen euro heeft gekost. Dit zijn en blijven verhalen van getuigen. Zolang niemand de moeite neemt om de boeken in te duiken en daar onderzoek naar te doen, zullen we het exacte bedrag nooit weten.

Eind april 2006 is nog steeds het Rekenkamer-rapport niet aangeboden. Niemand reageert, Niemand zegt wat.

Eind mei 2006 is nog steeds het Rekenkamer-rapport niet aangeboden. Niemand reageert, Niemand zegt wat. En dit terwijl de jongens en meisjes van de gemeenteraad zichzelf wel zo goed vinden dat zij zichzelf op de eerste raadsvergadering van de nieuwe gemeenteraad een maandelijkse raadsvergoedingsverhoging toekennen. Klik hier even om te kijken wie dat ook al weer waren.

Update III (juni 2006):
Inmiddels is het Rekenkamer-rapport 'onder embargo' aangeleverd aan het college. En weer was het stil. De Rekenkamer kreeg maar 1 reactie... en wel van het college, met het verzoek om de behandeling van het rapport over het zomerreces heen te tillen.
De SP heeft overigens op de valreep wel schriftelijke vragen ingediend, maar daar heeft het college weer twee maanden voor om te antwoorden. Dus...

Overigens is tot op heden niet duidelijk of Van Poelje de brief van het college (november 2005), waarin onderbouwing van de nieuwe tekorten voor 2006, heeft beantwoord. Erg ondoorzichtig, dit bestuur.

Eveneens is tot op heden niet helder of de vijf miljoen die overbleef uit de verkoop van de gronden in Elden teruggestort is naar de deelnemende gemeenten. Toenmalig wethouder Pijnenburg meldde wel dat zij dat vond, maar of daar gehoor aan gegeven is, blijft ondduidelijk.

Staatssecretaris Henk van Hoof meldt naar aanleiding van een rapport van de Inspectie Werk en Inkomen (IWI) dat in 2004 bijna 600 meer mensen met een sociale indictaie dan de geplande 89.000 aan een begeleide reguliere baan op de reguliere arbeidsmarkt zijn geholpen. De staatssecretaris meldt dat het streven naar 25% van de mensen in dergelijke banen niet gehaald is.
En dat is ook niet zo vreemd als je kijkt waar Presikhaaf Bedrijven op inzet.

Update IV(juni 2006)

29 juni 2006. Het rekenkamer-rapport is uit!
Op 29 juni 2006 verscheen dan eindelijk het rapport nadat, ‘meerdere belangstellenden’ er om vroegen. Het rapport is vernietigend naar bestuur, ingeslagen richtingen, financieel beheer. Voormalige wethouders Pijnenburg, Vlam en Van Hensbergen (beide VVD) kunnen zich dit ten volle aanrekenen. Heel begrijpelijk dat dit rapport niet in oktober 2005 mocht uitkomen.

De conclusies:
Na het voorwoord, de aanleiding en doelstellingen en normenkader komt de rekenkamer tot een aantal conclusies. De periode die onderzocht werd betreft 1998-2004.

Voor wat betreft de financiële stand van zaken meldt het rapport samenvattend:

“… de directe loonkosten van sw-ers (+31%) minder snel stijgt dan de rijksbijdrage(+38%). De netto-omzet (bruto-omzet minus verbruik) houdt gelijke tred met de salariskosten van sw-ers maar blijft ver achter bij de ontwikkeling van belangrijke kosten als salariskosten ambtelijke medewerkers en indirecte kosten.”
En deze samenvatting slaat recht in het hart van ons zwartboek. Het zijn niet de sw-ers die geld kosten, het is het hele ambtenarengebouw rond deze organisatie die zorgen voor een negatief resultaat.


De financiële conclusie:
“De oorzaken van de financiële problemen zijn in de beoordeling van de rekenkamer niet zozeer te vinden in de consequenties van veranderingen in de landelijke wetgeving. (!) Belangrijker voor de verklaring van de problemen zijn de financiële consequenties van diverse investeringsbeslissingen door het bestuur (!) gericht op werkgelegenheid in het eigen bedrijf. Met name 2001/2002 zijn financiële verplichtingen aangegaan met een structureel karakter tegen inde beoordeling van de rekenkamer incidentele ‘meevallers’….” Zie het zwartboek hoe dit allemaal zo gekomen is.

De conclusie binnen het onderdeel Algemene bedrijfsinformatie concludeert de rekenkamer:

“Bij besluitvorming over jaarstukken en belangrijke investeringen is door het algemeen en Dagelijks Bestuur teveel vertrouwd op interne expertise en is er onvoldoende rekening gehouden met de financiële consequenties van de voorstellen. Hierover werden zij in beperkte mate geïnformeerd maar naar verdere detaillering werd ook niet gevraagd…… Het bestuur vormde geen eigen doelen. Het ontbreken van adequate bedrijfskundige know-how bij het bestuur werd niet gecompenseerd….”


De conclusie Maatregelen Bestuur:
“Door de afwezigheid van expliciete kaders vanuit het bestuur gericht op de beheersing van exploitatieresultaten en van de risico’s was de rol van het bestuur eerder volgend dan actief sturend…. De belangrijkste vorm van sturing vanuit het bestuur betrof het hebben en houden van een directeur waarin het bestuur voldoende vertouwen had. Het bestuur was geen deskundige tegenpartij ten opzichte van de directeur….” Zie elders in dit Gladio zwartboek.


De conclusie Informatievoorziening naar deelnemende gemeenten geeft:
“De informatie aan de deelnemende gemeenten over ontwikkelingen en risico´s in de onderzoeksperiode was neergelegd in begrotingen en jaarverslagen, maar werd niet of nauwelijks gebruikt om daadwerkelijk toezicht uit te oefenen en/of waar nodig bij te sturen. Ondanks de negatieve bedrijfsresultaten en stijgende gemeentelijke bijdragen leverde het bestuur geen aantoonbare toegevoegde waarde in de informatievoorziening. De focus van de gemeentebesturen was kennelijk meer gericht op het beheersbaar houden van de gemeentelijke bijdragen dan op adequate invulling van hun rol ´klant en eigenaar´.


Reactie B&W
Het college is om een reactie gevraagd. Die doorlopen punt voor punt de conclusies en reageren zwakjes. Maar vooral verschuilt men zich achter het feit dat men eigenlijk nog niet ingelezen is. Vreemd, want Wethouder Cees Janssen (CDA), die de voorzittershamer van Pijnenburg overgenomen heeft, maakt al jaren deel uit van dat bestuur en is dus vol aanspreekbaar voor de puinhoop die het bestuur gemaakt heeft.

Reactie van het Bestuur
Zij reageren helemaal zwak. Zij hebben wat kritiek op enkele foutjes en interpretatieverschillen en halen het Herstelplan Sterk nog maar eens aan. Gelet op de onderzoeksperiode gaat het daar nu eenmaal niet om. Zij stellen dat tot 2004 PB best goed liep, vrij gezegd en men in 2004 scherp bijgesteld heeft.

De rekenkamer dient van repliek. Vrij vertaald zegt meldt zij:
Dat zij wel onderkend hebben dat nadat de ernst financiële situatie in 2004 wel heeft geleid tot scherpe bijstellingen, maar men had dit in de jaren daarvoor aan moeten zien komen en juist daar moeten reageren, zoals dat van een adequaat bestuur verwacht mag worden.

Verder stelt de rekenkamer dat het ‘alleen kijken naar wat er onder de streep gebeurt’ onvoldoende is. Men kan een positief resultaat boeken en onderwijl hele vreemde moves maken die later tot ellende kunnen leiden. Welnu, het zwartboek begint hiermee.

De 5 miljoen:
Overigens blijkt tevens uit het rapport dat de 5 miljoen winst die PB uit de verkoop van de grond haalde niet in mindering is gebracht op de gevraagde gelden bij het Herstelplan Sterk, hetgeen wel zo billijk zou zijn geweest en toenmalig wethouder Pijnenburg toen wel toezegde in de krant. Maar ja….. wat is de waarde van het woord van een wethouder…. (zie elders in dit zwartboek 'wat te doen met 5 miljoen)

Naast het rapport heeft Gladio nog één en ander aan informatie ingewonnen. Blijkt dat het middenkader van PB al maanden niet meer op de hoogte wordt gesteld van de ontwikkelingen. Dit gedrag past geheel in de stijl van een bange directie. Een directie die in het rapport overigens nauwelijks aan bod is gekomen. Ook hierbij zou men de vraag moeten stellen of men niet teveel bezig is om deze te beschermen onder het mom van 'weten wat je hebt'.
Verder zou het Herstelplan Sterk in januari/februari 2006 geëvalueerd worden. Dit is niet gebeurd. Nog altijd heeft de directie niet de cijfers verstrekt ten behoeve van het herstelplan Sterk. Er zou een vernieuwde uitgave komen van dit herstelplan. Ook niet gebeurd. En dan nog iets. Het is inmiddels eind juni 2006 en nog altijd zijn de jaarcijfers van 2005 niet gepresenteerd. Management/bestuur, hoe zit dat?....... hmm laat maar, je doet toch precies wat je zelf wil. En terecht, het bestuur, de politiek, ze geven je daar tenslotte alle ruimte voor.

Boekhoudtruc:
Dan wordt nog steeds in de maandreportages de kosten voor de boventalligen geboekt onder frictiekosten. Dat is een boekhoudtruc. Die boventalligen leveren namelijk wel een positief resultaat aan je bedrijfsresultaat (ze presteren iets), maar hun kosten worden niet in mindering gebracht op dat bedrijfsresultaat. Later komt dat op de balans wel weer goed, maar onderwijl staat je bedrijfsresultaat er rooskleurige bij dan in werkelijkheid. Checks & balances dames en heren!

Dan het bestuur. Let op, je hebt :

• de directie,
• het dagelijks bestuur,
• het algemeen bestuur,
• raad van advies,
• het toezichtsarrangement.
  

Wie is er nu verantwoordelijk?

Als iedereen die geen verstand van zaken heeft, nu eens gezellig wat anders gaat doen… ga punniken of zo, dan kan die tent goedkoper en adequater gerund worden en kan het in lijn gebracht worden met het landelijke beleid. (out-sourcen i.p.v. binnen het bedrijf houden).

Welnu, het rapport is vlak voor het politieke zommerreces uitgebracht. Hierbij is nog niet bepaald wanneer erover gesproken gaat worden. Gladio vreest dat dat niet eerder dan 2007 zal zijn, nl. het rapport is lijvig en iedereeen is op zijn/haar beurt een beetje schuldig. Misschien dat één van de andere deelnemende gemeenten iets aanzwengeld. Zoiets helpt meestal wel.

Update september 2006
Zoals van de ruggegraatloze Arnhemse raad te verwachten viel, deed men weinig uit op het rapport. In een commissievergadering besloot men de zaak in de eerstkomende raadsvergadering snel af te hameren en het rapport min of meer ter kennisgeving aan te nemen. Meest toonaangevende uitspraak was die van Wieneke de Waard (GL): 'Het rapport is mosterd na de maaltijd omdat er een herstelplan ligt en de reorganisatie gaande is'. Eh... was dit rapport niet mede aangevraagd vanwege het zwakke 'Herstelplan Sterk' en de vele miljoenen gemeenschapsgeld die nodig waren om het door mismanagement onstane miljoenenverlies te dekken?

Commentaar van Gladio Onvoorstelbaar dit. Laat nogmaals heel helder zijn dat we niet spreken over de zwakkere in de samenleving, maar over de club ambtenaren die een heel gebouw rond deze mensen en vooral hun subsidie weten te bouwen. We kunnen rustig stellen dat het bestuur, onder bezielend bestuur van Jaap van Hensbergen en Inez Pijnenburg, niet bij machte is geweest om ook maar enige sturing te geven aan het management. Het volstrekt ondenkbaar dat men met deze groep mensen een gezond bedrijf met een gezonde concurrentie op de markt kan komen. Gefundeerd op subsidie weet Laffra 22 vestigingen uit de grond te stampen. Regeren na je dood ofwel reorganiseren vlak voor je weggaat, toezeggingen doen over forse salarissen en je niet bekommeren om de enorme gevolgen daarvan, is geen goed management en bestuur. Onbestaanbaar dat de voorzitter van het bestuur meldt “ik heb de cijfers nog niet gezien”. Deze wethouder heeft al eerder een debacle gehad met Werk & Scholing. Men vond toen dat beide dames Pijnenburg en Vlam hebben zitten slapen. De VVD legde het rapport van de rekenkamer destijds naast zich neer en dreigde de coalitie op te blazen. Duidelijk is dat politici niet altijd geïnteresseerd zijn in de waarheid. Wij komen tot de conclusie dat beide dames niet in staat zijn om naar behoren in het bestuur zitting te nemen. En dan nog het nepotisme. Natuurlijk, het hemd is nader dan de rok, maar dit is niet zomaar een baantje voor Van Poelje. Een zeer ernstige denkfout. Er staat veel te veel op het spel om hiermee je eigen belangen te behartigen. Gelet op de wijze waarop Van Poelje nu het bedrijf stuurt is even dramatisch als de ellende die Laffra achtergelaten heeft. Een botte bijl werkt nergens. Zeker niet in deze tijd. Onbegrijpelijk dat de politiek akkoord gaat met een plan, waarvan de planschrijver zelf al zegt over onvoldoende gegevens te beschikken om een behoorlijk herstelplan te schrijven. Onvoorstelbaar hoe men de markt inschat. Onbegrijpelijk dat men niet aan outsourcing doet, maar zelf de markt in blijft duiken. Onbegrijpelijk dat de raadsleden hier nauwelijks vragen over hebben en feitelijk de plas maar laten lopen. Presikhaaf Bedrijven drijft op subsidie. Het landelijke beleid is er op gericht dat subsidies verminderen of verdwijnen. Daar hebben we bij aanvang van het kabinet Balkenende al kennis van kunnen nemen. Hoe, in vredesnaam krijg je het voor elkaar om nog steeds op 79 slapers te drijven en dit onder het kopje risico’s te plaatsen. Het is toch volstrekt duidelijk dat de minister hiervan af wil en dat dit binnen afzienbare tijd gaat gebeuren. Het lijkt immers op fraude. Dat gaat dus weer 2 miljoen kosten. Regeren is vooruitzien dames. Kom gemeenteraden, ga eens aan de slag. U heeft een controlerende taak. Zorg dat die rekenkamer haar rapport nog deze eeuw presenteert, Van Poelje de brief van het college beantwoordt, het college de antwoorden aan u verantwoordt, het management vervangen wordt door een sterke interim, het bestuur vervangen door mensen die weten waar ze het over hebben, het Herstelplan opnieuw geschreven wordt met de juiste gecontroleerde cijfers en u over de juiste cijfers beschikt voor u weer met miljoenen gemeenschapsgeld gaat strooien. Wat wij nog meer onvoorstelbaar vinden is dat wethouder Inez Pijnenburg opnieuw op de VVD-lijst op nr 1 staat en er een zeer goede kans bestaat dat dit voort blijft bestaan. Arnhem en randgemeenten, maar vooral u inwoner van deze steden, u komt aan het betalen! En wederom, opdat het niet vergeten worde.......   Dit stuk is tot stand gekomen met behulp van de archieven van De Gelderlander, een aantal moedige informanten en vele, vele uren van een paar Gladiatoren. Waarvoor nog onze dank.

Dossier Presikhaaf Bedrijven:

21-01-03	Nieuwbouw schoolmeubelfabriek (Gelderlander)
29-04-03	Werkvoorzieningschap Breed maakt minder verlies dan het lijkt (Gelderlander)
03-06-03	Intratuin vertrekt uit Elden (Gelderlander)
11-07-03	Sociale werkvoorziening: snel rijk worden of sociaal ondernemen?  (Gelderlander)
30-09-03	Ambassadeur verlaat Presikhaaf  (Gelderlander)
27-04-04	’Presikhaaf’ is nog lang geen tweede Werk en Scholing (Gelderlander)
18-02-05	Miljoenentekort bij Presikhaaf (Gelderlander)
23-02-05	Den Haag gunt ons te weinig tijd (Gelderlander)
25-02-05	Herstelplan Sterk en Jaarbegroting 2005
01-03-05	Presikhaaf kost stad 5,5 miljoen (Gelderlander)
01-03-05	Betuwe moet dokken voor Presikhaaf (Gelderlander)
10-03-05	Reorganisatie Presikhaaf stagneert (Gelderlander)
17-03-05	Debacle dreigt voor sociale werkplaats (Gelderlander)
04-04-05	Presikhaaf schorst lid personeel (Gelderlander)
11-04-05	Directie Presikhaaf moet onder curatele (Gelderlander)
12-04-05	Onderzoek van Rekenkamer naar acties bestuur Presikhaaf Bedrijven (Gelderlander)
13-04-05	Politiek moppert over herstelplan (Gelderlander)
21-04-05	CDA’s: de bezem door Presikhaaf (Gelderlander)
21-04-05	Advies: een raad met wellicht vetorecht  (Gelderlander)
22-04-05	Bestuur Presikhaaf geeft extra verlies toe (Gelderlander)
28-04-05	Presikhaaf komt onder toezicht (Gelderlander)
08-05-05	Presikhaaf Bedrijven moet 57-plussers meer gaan betalen (Gelderlander)
12-05-05	De weg is vrij voor herstelplan Presikhaaf  (Gelderlander)
31-05-05	35 mensen verliezen baan  (Gelderlander)
25-06-05	Jaarverslag 2004
25-06-05	Brief 'Herstelplan Sterk en Begroting 2005' (College B&W Arnhem)
25-08-05	Brief 'Stand van zaken herstelplan Sterk' (Directie Presikhaaf Bedrijven)
13-09-05	Snelle actie om acute geldnood Presikhaaf  (Gelderlander)
09-11-05	’Arnhem moet wiet kweken' (Gelderlander)
30-11-05	Weer tekort Presikhaaf Bedrijven (Gelderlander)